Geesbrug
Een dorp maakt zich sterk voor een gedenkteken.


In kamp Geesbrug ook Hoogeveense joden.
Actie voor gedenkteken in Geesbrug.


GEESBRUG - In het Kamp Geesbrug, een van de vele joodse werkkampen in de oorlog, hebben in 1942 ook Hoogeveense Joden gezeten. Hun aantal is niet bekend, wel enkele namen.

Door Lammert Huizing.

Een van hen was de 64-jarige Levie Cohen uit de Linthorst Homanstraat. Hij was getrouwd met Frouwkje Knorringa en gespecialiseerd in de handel en verhuur van zakken. Hij was een forse gezonde kerel toen hij in het voorjaar terechtkwam in Kamp Geesbrug. Op zaterdag 3 oktober, Zwarte Zaterdag, is hij zo verzwakt en verouderd dat hij de afstand van Geesbrug naar Hoogeveen niet kan lopen.

Hij mag meerijden op een van de vier boerenwagens, waarmee de bagage van het kamp naar het NS-station in Hoogeveen wordt gebracht.

Johannes Rump staat aan de Kerkstraat en is ooggetuige van de trieste stoet van honderden Joden, die afgevoerd worden. Levie Cohen vraagt naar zijn vrouw maar die mag hij niet zien. Die zit in het gebouw Het Centrum op de markt. Hij wordt doorgevoerd naar het station. Via Westerbork gaan Levie en Frouwkje naar Auschwitz-Birkenau, waar op 12 oktober hun leven eindigt in de gaskamer. Een andere Hoogevener die vanuit Kamp Geesbrug de dood tegemoet ging, was de 61-jarige Lion Wijnberg. Hij had een bakkerij annex winkel op het adres Hoofdstraat 67-69, samen met zijn zuster Sippora. Zij werd ook Sophie of Fietje genoemd.

Vanuit het kamp schreef hij de laatste week nog aan Fietje."Zal ik jullie iets prettigs vertellen. Misschien krijgen alle kampen eenige dagen verlof om naar huis te gaan. Maar reken er maar niet op, dan valt het mee." Van zijn verdiensten van f 10,90 per week in het werken in de turf op de heide probeert hij nog te sparen. Hij noemt dat "ziekengeld". Hij heeft een kaart gehad van bakker Schultink en heef ook contact met Johannes Slaa. Hij wenst Fietje "plezierige jomtof voor zoover dat in deze tijden kan". Dit slaat op het feest van de Grote Verzoendag, dat zaterdag 3 oktober wordt gevierd. "We hebben zaterdag en zondag vrij", schrijft hij.

Die zaterdag strompelt hij mee in de lange stoet van Geesbrug naar het station in Hoogeveen. Op 12 oktober sterven ook zij in de gaskamer van Auschwitz.

Een werkgroep uit de bevolking van Geesbrug voert actie voor een "monument" op de plek waar het kamp geweest is. Het comite ziet dit als het zichtbaar maken van een stukje geschiedenis, het vastleggen hiervan in het collectieve geheugen en ook als waarschuwing voor de toekomst. Voorzitter is Jaap Feddema. "Ik hoop dat we komend najaar de gedenksteen kunnen onthullen", zegt hij. De andere leden van het comite zijn Ger Kleis, Leida Boer en Jan Bakker, allen uit Geesbrug."Als er mensen zijn, ooggetuigen misschien, die herinneringen hebben aan het kamp of aan het wegvoeren van de Joden, dan kan men die kwijt bij ons", aldus Feddema.

Er is een bedrag nodig van 3.750,00 euro. Dat is niet alleen voor het monument en de onthullingskosten maar ook voor het project van de bovenbouw van de beide basisscholen in Geesbrug. Medewerking van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork is daarbij toegezegd. Het comite hoop een deel hiervan als subsidie binnen te krijgen.

Wie ook een bijdrage wil geven, kan dit overmaken naar bankrekeningnummer 37.72.50.988 ten name van Plaatselijk Belang Geesbrug onder vermelding van "Joods Monument Geesbrug".